Tussen de dijken langs Neder-Rijn, Waal en IJssel zijn de uiterwaarden omgetoverd tot bloemrijke graslanden, moerassen, ruigtes, struwelen en bossen waar grote kuddes runderen en paarden doorheen trekken.

Natuurlijke processen zoals erosie, sedimentatie en natuurlijke begrazing mogen in de Gelderse Poort weer hun gang gaan. Dit heeft de natuur wakker geschud. Otters, bevers, lepelaars en vele ander soorten keerden terug: de grote soortenjacht van 2022 leverde ruim 6200 soorten op met een zwaartepunt in de Millingerwaard waar het werk van ARK 35 jaar geleden begon.

Met 5.500 hectare nieuwe uiterwaardennatuur is de Gelderse Poort uniek in Nederland. Natuurontwikkeling is hier hand in hand gegaan met hoogwaterbescherming en duurzame delfstofwinning. Dankzij de nieuwe natuur is het aantal toeristen in de Gelderse Poort flink toegenomen en bewoners van het gebied genieten in hun vrije tijd van de vrij toegankelijke natuur.  

Rivierengebied klimaatbestendig maken 

Het succesverhaal van de nieuwe natuur smaakt naar meer. Stroomafwaarts, voorbij Nijmegen en Arnhem en langs het Pannerdensch kanaal zijn nog vele hectares die natuur kunnen worden. Dit biedt kansen voor het klimaatbestendig maken van onze delta, veilig bij hoog én laag water. ARK Rewilding Nederland werkt samen met een groot aantal organisaties in het project 'Levende Rivieren'  samen aan dit plan. In het project 'de Rijn verbindt' wordt met Nederlandse en Duitse partners gewerkt aan meer natuur langs de rivier.

Een nieuw thema in de Gelderse Poort is het zoeken naar natuurlijke oplossingen voor de daling van de rivierbodem door erosie. Ieder jaar komt de rivierbodem 1 tot 2 centimeter lager te liggen en daarmee dalen ook de grondwaterstanden in de omliggende gebieden. De rivieren verdrogen! Dit geeft problemen voor de drinkwatervoorziening, de landbouw en voor de natuur langs de rivieren. Meestromende nevengeulen, het aanpassen van kribben en natuurlijker oevers kunnen helpen voor voldoende aanvoer van sediment in het rivierbed. Zo kan het uitslijten door zandhonger minder worden.

Gelderse Poort verbinden en uitbreiden

Ondertussen werkt ARK gestaag verder aan het uitbreiden en ontwikkelen van natuurgebieden in de Gelderse Poort, zoals in de Ooijse Graaf - waar een kommoeras wordt hersteld. Ook blijven we zoeken naar mogelijke verbindingen tussen de uiterwaarden en hoger gelegen bosgebieden zoals de Nijmeegse stuwwal en de Veluwe. Dan zouden edelherten kunnen pendelen tussen de bossen en de voedselrijke overstromingsgebieden en zou er nog veel meer ecologische dynamiek ontstaan - langs de rivier en in de bossen. 

Inspireren en overtuigen

De succesvolle combinatie van natuurontwikkeling, verbetering van rivierveiligheid en koppeling met economische functies is niet onopgemerkt gebleven. Bezoekers van over de hele wereld bezochten de Millingerwaard om dit zelf te bekijken. In Nederland is er dankzij natuurontwikkeling 28.000 hectare riviernatuur en dat kan de komende 30 jaar verdubbelen!

Op de kaart

Meer informatie

Bronnen
ARK publicaties
Nieuwsbrief Ooijse Graaf

Partners

  • Postcode Loterij
  • Vogels kijken
  • Millingerduin
  • Toerisme Millingerwaard
  • Icarusblauwtje
  • Millingerwaard

Wetenschappelijke bronnen

Functional traits-not nativeness-shape the effects of large mammalian herbivores on plant communities

Lundgren et al., 2024, Science
Leeswijzer
Dit artikel geeft ecologische diepgang over een belangrijk en groot onderwerp binnen rewilding: in hoeverre niet-oorspronkelijke grote grazers de rol van uitgestorven grote grazers kunnen overnemen. Biodiversiteitsverlies wordt met rewilding mede door het uitzetten van grote herbivoren (megafauna) tegengegaan. Veel van de grote herbivoren die ooit in ons land rondliepen zijn al uitgestorven, waardoor er andere soorten voor gebruikt worden. Kritiek hierover, dat niet-inheemse soorten de interacties tussen flora en fauna minder goed kunnen herstellen, blijft bestaan. Echter, dit artikel omschrijft hoe de eigenschappen van soorten de interacties veel meer vormen dan de oorsprong van een soort.
Abstract
Large mammalian herbivores (megafauna) have experienced extinctions and declines since prehistory. Introduced megafauna have partly counteracted these losses yet are thought to have unusually negative effects on plants compared with native megafauna. Using a meta-analysis of 3995 plot-scale plant abundance and diversity responses from 221 studies, we found no evidence that megafauna impacts were shaped by nativeness, “invasiveness,” “feralness,” coevolutionary history, or functional and phylogenetic novelty. Nor was there evidence that introduced megafauna facilitate introduced plants more than native megafauna. Instead, we found strong evidence that functional traits shaped megafauna impacts, with larger-bodied and bulk-feeding megafauna promoting plant diversity. Our work suggests that trait-based ecology provides better insight into interactions between megafauna and plants than do concepts of nativeness.
Link
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adh2616

The ecological benefits of more room for rivers

..., 2025, Nature Water
Leeswijzer
korte toelichting waarom dit relevant is voor ARK
Abstract
Floodplain river ecosystems have been extensively artificially constrained
globally. As climate change heightens flood risks, the command-and-control
approach to river flood management is beginning to make way for a
paradigm shift towards ‘living with water’. The ecological co-benefits of this
shift, where rivers are given the space they need to migrate on the landscape,
have so far been undervalued. Here we synthesize the ecological benefits
of allowing rivers more room to move. We emphasize how the physical and
ecological processes of unconfined river channels interact to provide the
foundations for ecosystem resilience through spatiotemporal variability
in multiple dimensions, including hydrologic and meta-ecosystem
connectivity. More informed and sustainable decision-making that
involves trade-offs between river ecology and engineering will be aided
by elucidating these connections. Giving rivers more room to move can
represent a mutually beneficial solution for both the freshwater biodiversity
crisis and flood hazard management as climate-driven extremes escalate.
Link
https://www.nature.com/articles/s44221-025-00403-0

ARK Publicaties

Brochure Circle of Life

Brochure Circle of Life

A new way to support Europe’s scavengers
Download
Boegbeeld steur. © Jeroen Helmer

Factesheet steur

Ooit was de Rijn het belangrijkste leefgebied van de Europese Atlantische steur. De majestueuze vis had zijn geboortegrond tot 800 kilometer stroomopwaarts in Duitsland, zakte in zijn jeugd de Rijn af om via de brakke delta de Noordzee in te zwemmen. Vervuiling en overbevissing deden de steur rond 1950 de das om. De waterkwaliteit is inmiddels grotendeels hersteld en de kier bij de Haringvlietsluizen maakt migratie van en naar de Duitse geboortegrond mogelijk. Toch zal de steur niet zelfstandig terugkeren. Daarvoor is een nieuwe generatie steuren nodig voor wie de Rijn weer als geboortegrond geldt. ARK Natuurontwikkeling, Wereld Natuur Fonds en Sportvisserij Nederland werken vanuit het Droomfondsproject Haringvliet aan de terugkeer van de steur in Nederland. De steur is hét icoon voor een gezonde delta waar de zoet-zout overgang tussen rivieren en zee hersteld is.
Bekijk